Straż Ochrony Przyrody

Straż Ochrony Przyrody - organizacja społeczna, której celem była ochrona przyrody oraz kształtowanie środowiska naturalnego. W roku 2001 została przekształcona w Stowarzyszenie "Straż Ochrony Przyrody", obecnie działa na podstawie przepisów i ustawy o stowarzyszeniach.

Zadania statutowe

Celem działania stowarzyszenia jest kształtowanie postaw proekologicznych, działanie na rzecz zmiany stosunku człowieka do przyrody i kształtowanie świadomości społecznej w tym zakresie. Swe cele organizacja osiąga przez popularyzację wiedzy, współpracę z administracją samorządową i organizacjami pozarządowymi. Ma również moc sprawowania kontroli społecznej nad przestrzeganiem przepisów w zakresie ochrony środowiska naturalnego.

Historia

Straż Ochrony Przyrody założona została w roku 1957 a podstawą prawną była ustawa o ochronie przyrody z roku 1949. Do 2001 roku działała na mocy kolejnych ustaw o ochronie przyrody (jako ostatniej art. 48 ustawy z dnia 16 października 1991). Jedną z metod jej działania, zasadniczą i najbardziej postrzeganą przez społeczeństwo było przeprowadzanie wraz z milicją a następnie policją kontroli na targowiskach, w lasach i parkach narodowych. W związku z tym strażnicy przechodzili kursy, na których szkolono ich z podstaw ochrony przyrody. SOP rozwijano również w łonie innych organizacji, w tym PTTK; w szczytowym roku 1976 liczba członków PTTK będących jednocześnie członkami SOP wynosiła 11 400.

W roku 1996 liczyła 19 tys. strażników działających społecznie, którzy w ciągu roku przeprowadzili 90 tys. kontroli społecznych. Jednocześnie pod koniec XX w. trwały działania mające na celu likwidację społecznej Straży Ochrony Przyrody i zastąpienia jej instytucją profesjonalną. Zastrzeżenia budziły przede wszystkim zbyt wielkie uprawnienia jak na ochotniczą służbę cywilną, m. in. prawo do legitymowania, nakładania mandatów i konfiskowania sprzętu służącego do przestępstw, np. wnyków.

Straż rozwiązano z dniem 1 lutego 2001, na jej miejsce powołano stowarzyszenie Straż Ochrony Przyrody.

SOP w kulturze

Członkiem Straży Ochrony przyrody był Pan Samochodzik , bohater cyklu powieści dla młodzieży Zbigniewa Nienackiego .

Zobacz też

• Liga Ochrony Przyrody