Szczytna

	Szczytna
	Herb Szczytnej
Państwo	Polska
Województwo	dolnośląskie
Powiat	kłodzki
Gmina	Szczytna ; gmina miejsko-wiejska
Prawa miejskie	1973
Burmistrz	Marek Szpanier
Powierzchnia	80, 38 km²
Ludność (2010); • liczba ; • gęstość	; 5185; 65 os./km²
Strefa numeracyjna ;	(+48) 74
Kod pocztowy	57-330
	Położenie na mapie Polski ; Szczytna
	50°25′N 16°26′E / 50.417, 16.433 Na mapach: 50°25′N 16°26′E / 50.417, 16.433
TERC ; ( TERYT )	5020108144
	Urząd miejski ul. Wolności 42; 57-330 Szczytna
	Multimedia w Wikimedia Commons
	Strona internetowa

Ten artykuł dotyczy miasta w woj. dolnośląskim. Zobacz też: inne miejscowości o tej nazwie .

Panorama miasta z Zamku Leśna

Stacja w Szczytnej

Szczytna (do 1945 niem. Rückers) – miasto w woj. dolnośląskim , w powiecie kłodzkim , siedziba gminy miejsko-wiejskiej Szczytna . Położone jest u podnóża Gór Stołowych , nad Bystrzycą Dusznicką .

Ośrodek przemysłowo-usługowy i turystyczno-krajoznawczy. Huta szkła gospodarczego, szlifiernia kryształów; przemysł metalowy i drzewny. Przez miasto przebiega trasa międzynarodowa E67 i linia kolejowa Kudowa-Zdrój – Kłodzko .

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 5185 mieszkańców^[1].

[ edytuj ] Położenie

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 80, 38 km²^[2].

Przez miejscowość przepływa Bystrzyca Dusznicka , dopływ Nysy Kłodzkiej .

Miejscowość należała do hrabstwa kłodzkiego . W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. wałbrzyskiego .

[ edytuj ] Historia

Pierwsze wzmianki o Szczytnej pochodzą z XIV w. , kiedy to osada należała do państewka homolskiego , a jej rozwój związany był z handlem (położenie na szlaku bursztynowym ) i rozwijającym się rzemiosłem, a później przemysłem. W XVI w. wraz z okolicznymi włościami zakupił ją znany w Europie lekarz i reformator religijny Jan Crato von Kraffstein i wtedy to została znacznie rozbudowana. Obok istniejącego już folwarku powstał tartak , młyn , browar i wiele zakładów rzemieślniczych. W XVII w. wybudowano pierwszą hutę szkła . W dokumencie z 1347 r. Szczytna występuje pod nazwą Rukers i pod zbliżoną nazwą – Rückers – dotrwała do końca II wojny światowej . Polscy osadnicy początkowo używali spolszczonej formy nazywając dzisiejszą Szczytną Rucewem (stacja kolejowa nosiła krótko nazwę Ruchock). Przeszłość pozostawiła Szczytnej nieco zabytków, które warte są obejrzenia i zapoznania się z ich historią.

[ edytuj ] Zabytki

neogotycki Zamek Leśna z 1827 r.
barokowy kościół pw. św. Jana Chrzciciela
dworzec kolejowy z 1890 r.
kamienny posąg św. Jana Nepomucena - w centrum miejscowości, przy skrzyżowaniu drogi krajowej nr. 8 z ul. Sienkiewicza, nieopodal rzeki Kamienny Potok. W dniu 10 marca 1983 roku figura została wpisana do rejestru zabytków pod numerem:883/422 r.

Figura św. Jana Nepomucena

Największą atrakcją turystyczną jest zamek na górze Szczytnik. Dawna jego nazwa Waldstein (dosłownie: Leśny Kamień) dobrze oddawała charakter neogotyckiej budowli. Chociaż zamek wiernie odzwierciedla średniowieczną architekturę , to jednak wybudowany został nie aż tak dawno. Powstał w latach 1832 - 38 , wkomponowany w skały górujące nad Szczytną. Obok zamku jest obecnie urządzony punkt widokowy – stąd roztacza się wspaniała panorama gór i Obniżenia Dusznickiego , w którym leży Szczytna. Zamek otoczony jest suchą fosą , murami obronnymi , ma wspaniałą Salę Rycerską, piękną kaplicę , w której regularnie odprawiane są msze święte . Większa część zamku jest siedzibą Państwowego Domu Pomocy Społecznej "Zamek" i stanowi dom dla ok. 100 niepełnosprawnych. Z tego względu całości budowli nie można zwiedzać. Dostępne jest jednak piękne, zadbane otoczenie i kaplica, będąca, wraz z jednym skrzydłem zamku, własnością ojców Misjonarzy Świętej Rodziny . Warto też przejść Drogę Krzyżową prowadzącą przez tereny leśne przy zamku. Ta kalwaria wyróżnia się oryginalnymi płaskorzeźbami z piaskowca osadzonymi w naturalnych skałach. Inne zabytki Szczytnej znajdują się już w samym mieście. Przede wszystkim odnowiony, barokowy kościół parafii św. Jana Chrzciciela , fragment pręgierza umieszczony przed prowadzącymi do kościoła schodami, a w centrum miasta, nad rzeką Kamienny Potok , figura św. Jana Nepomucena . Wewnątrz kościoła cennymi zabytkami są ambona z 1748 r., figura Jana Chrzciciela w ołtarzu głównym, ołtarze boczne, stalle , konfesjonały . Jednym z artystów, którym kościół zawdzięcza swój wystrój był znany na ziemi kłodzkiej twórca Michael Klahr Starszy . Przed kościołem, wśród zachowanych tablic nagrobnych wyróżnia się grobowiec Hochbergów (budowniczych zamku), a także polonicum – tablica nagrobna z 1850 r. z polskim tekstem.

Do zabytków można już też zaliczyć miejscową stację PKP wybudowaną ok. 1890 r. i całą linię kolejową na trasie Polanica-Zdrój , przez Szczytną, Duszniki-Zdrój do Kudowy-Zdroju , której trasa jest wyjątkowo urozmaicona. Podróżnych oczekują tu wysokie wiadukty , wspaniałe widoki gór rozpościerające się z okien wagonów, przejazd przez tunel .

[ edytuj ] Sport

W Szczytnej powstało Centrum Sportu Aktywnego Wypoczynku i Rehabilitacji Ruchowej. Przy istniejącej hali sportowej zostały wybudowane boiska ze sztuczną nawierzchnią do gry w piłkę ręczną, piłkę nożną, kort tenisowy a także ścianka wspinaczkowa z parkiem linowym, super plac zabaw i skateplaza z torem do nauki jazdy na wózkach inwalidzkich.