Traktaty Unii Europejskiej

	Unia Europejska
	; Ten artykuł jest częścią serii o:; Polityce i instytucjach; Unii Europejskiej
	Instytucje Europejskie Komisja Europejska ( Komisja José Barroso ) Przewodniczący ( José Barroso ) Wysoki przedstawiciel ( Catherine Ashton ) Rada Europejska Przewodniczący ( Herman Van Rompuy ) Rada UE Prezydencja ( Dania ) Parlament Przewodniczący ( Martin Schulz ) Członek PE Okręgi wyborcze Wybory ( wg państwa ) 2009 (UE–27) 2007 ( Bułgaria i Rumunia ) 2004 (EU–25) Grupy polityczne Stałe komitety Jurysdykcja Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej Trybunał Sprawiedliwości ( Członkowie ) Sąd Sąd do spraw Służby Publicznej Rewizja finansów Trybunał Obrachunkowy Instytucje finansowe Europejski Bank Centralny Europejski Bank Inwestycyjny Europejski Fundusz Inwestycyjny Ciała doradcze Europejski Komitet Ekonomiczno-Społeczny Komitet Regionów Ciała zdecentralizowane Agencje UE Prawo Acquis communautaire Procedura Traktaty Rozporządzenia · Dyrektywy · Decyzje Europejska Inicjatywa Obywatelska Zalecenia · Opinie Inne Unia Gospodarcza i Walutowa Eurogrupa Rozszerzenia Relacje zagraniczne Paneuropejskie partie polityczne Budżet UE Wikiprojekt Unia Europejska ;

Traktaty Unii Europejskiej to umowy międzynarodowe zawarte między państwami europejskimi, które dały podwaliny pod organizację i porządek prawny Unii. Z punktu widzenia prawa międzynarodowego publicznego są to umowy międzynarodowe, jednak w stosunkach wewnętrznych (między państwami członkowskimi) ustanowiły one autonomiczny porządek prawny i są obecnie elementem prawa pierwotnego Unii Europejskiej .

[ edytuj ] Traktaty

Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali - podpisany w Paryżu 18 kwietnia 1951 , wszedł życie 23 lipca 1952 . Był on rezultatem pomysłu i debaty nad powołaniem organizacji regulującej przemysł wydobywczy i stalowy. Traktat ten, zwany Paryskim powołał do życia Europejską Wspólnotę Węgla i Stali . Układ zawarło sześć państw - Francja , RFN , Włochy , Belgia , Holandia i Luksemburg . Obowiązywał on 50 lat, w 2002 roku kompetencje EWWiS przejęła Wspólnota Europejska .
Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą i Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej (Traktaty rzymskie) - dwie umowy międzynarodowe zawarte 25 marca 1957 przez sygnatariuszy Traktatu Paryskiego. Obie weszły w życie 1 stycznia 1958 . Dotyczyła powołania nowych organizacji - Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej oraz Europejskiej Wspólnoty Energii Atomowej . Pierwsza zapoczątkowała integrację gospodarczą, druga - współpracę nad wykorzystywaniem energii jądrowej w celach pokojowych. Traktaty rzymskie zostały w dużej mierze zastąpione w 1993 przez traktat z Maastricht ustanowiony rok wcześniej.
Protokół w sprawie Antyli Niderlandzkich - 1962 .
Protokół (nr 36) w sprawie przywilejów i immunitetów Wspólnot Europejskich - 1965 .
Traktat ustanawiający Jedną Radę i Jedną Komisję Wspólnot Europejskich (Traktat fuzyjny) - ustanowiony 8 kwietnia 1965 w Brukseli wszedł w życie od 1 lipca 1967 . Na jego mocy utworzono jedną Komisję Europejską i jedną Radę Ministrów dla wszystkich trzech Wspólnot. Traktat fuzyjny został formalnie uchylony poprzez traktat amsterdamski w 1999 roku.
Traktat zmieniający niektóre postanowienia budżetowe Traktatów ustanawiających Wspólnoty Europejskie i Traktatu ustanawiającego Jedną Radę i Jedną Komisję Wspólnot Europejskich - 1970 .
Traktat zmieniający niektóre postanowienia Protokołu w sprawie Statutu Europejskiego Banku Inwestycyjnego - 1975 .
Traktat zmieniający niektóre postanowienia finansowe Traktatu ustanawiającego Europejskie Wspólnoty Gospodarcze oraz Traktatu ustanawiającego Jedną Radę i Jedną Komisję Wspólnot Europejskich - 1975 .
Akt dotyczący wyboru przedstawicieli do Zgromadzenia w powszechnych wyborach bezpośrednich - 1976 .
Traktat zmieniający Traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie w odniesieniu do Grenlandii - 1984 .
Jednolity akt europejski - umowa międzynarodowa zawarta w 1986 dotycząca kwestii Europejskiej Współpracy Politycznej , utworzenia Rady Europejskiej , wzmocnienia roli Parlamentu Europejskiego oraz utworzenia rynku wewnętrznego (zasada swobodnego przepływu osób, towarów, kapitału i usług). Wszedł w życie w lipcu 1987 .
Traktat o Unii Europejskiej (Traktat z Maastricht) - podpisany 7 lutego 1992 w holenderskim Maastricht , wprowadzony w 1993 . Zadecydował o pogłębieniu integracji, m.in. poprzez ustanowienie Unii Gospodarczej i Walutowej . Poszerzono też dotychczasową formułę integracji, opartą odtąd o trzy filary - Wspólnoty Europejskie , wspólną politykę zagraniczną i bezpieczeństwa oraz współpracę policyjną i sądową w sprawach karnych - tworzące razem nową organizację Unię Europejską .
Traktat Amsterdamski zmieniający Traktat o Unii Europejskiej. Traktaty ustanawiające Wspólnoty Europejskie i niektóre związane z nimi akty - podpisany 2 października 1997 , obowiązujący od 1 maja 1999 . Wprowadził możliwość sankcji dla państw członkowskich łamiących standardy demokratyczne, wzmocnił pozycję Trybunału Sprawiedliwości i Parlamentu Europejskiego oraz uprościł traktaty założycielskie. Podjęto też w nim próbę koordynacji polityki zatrudnienia w krajach UE.
Akt zmieniający protokół w sprawie Statutu Europejskiego Banku Inwestycyjnego - 1999 .
Traktat z Nicei zmieniający Traktat o Unii Europejskiej. Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską oraz niektóre związane z nimi akty prawne (Traktat z Nicei) - reforma struktur UE przed jej rozszerzeniem o kolejne 10 państw. Traktat podpisano 26 lutego 2001 w Nicei , wszedł on w życie 1 lutego 2003 . Dotyczy przede wszystkim zasad ustalania składu Komisji Europejskiej , podziału miejsc w rozbudowanym PE oraz sposobu podejmowania decyzji w Radzie Unii Europejskiej .
Decyzja Rady zmieniająca Akt dotyczący wyboru przedstawicieli do Parlamentu Europejskiego w powszechnych wyborach bezpośrednich - 2002 .
Deklaracja z okazji 50. rocznicy podpisania Traktatów Rzymskich - ustanowiona 25 marca 2007 w Berlinie w czasie nieformalnego szczytu przywódców państw Unii Europejskiej. Dotyczy zobowiązania do poszukiwania konsensusu w kwestii konstytucji europejskiej .
Traktat z Lizbony zmieniający Traktat o Unii Europejskiej i Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską - zastąpił nieratyfikowany Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy . Zawiera wiele elementów z nieprzyjętego traktatu. Zmodyfikował organizację Unii Europejskiej . Przywódcy państw UE złożyli na nim swe podpisy w dniu 13 grudnia 2007 , traktat wszedł w życie 1 grudnia 2009

[ edytuj ] Traktaty akcesyjne

Osobny artykuł: Rozszerzenia Unii Europejskiej .

Traktat o Przystąpieniu z 1972 - ustanowiony 22 stycznia 1972 w Brukseli - dotyczył przystąpienia Danii , Irlandii oraz Wielkiej Brytanii do Wspólnoty Europejskiej w 1973 ^[1].
Traktat o Przystąpieniu z 1979 - ustanowiony 28 maja 1979 w Atenach - zadecydował o włączeniu Grecji w struktury WE w 1981 .
Traktat o Przystąpieniu z 1985 - ustanowiony 12 czerwca 1985 w Madrycie i Lizbonie - decyzja o akcesji Hiszpanii i Portugalii .
Traktat o Przystąpieniu z 1994 - ustanowiony 24 czerwca 1994 w Korfu - rozszerzenie Unii Europejskiej o Austrię , Finlandię i Szwecję ^[2].
Traktat o Przystąpieniu do Unii Europejskiej Republiki Czeskiej, Estonii, Cypru, Łotwy, Litwy, Węgier, Malty, Polski, Słowenii i Słowacji (Traktat Akcesyjny 2003, Traktat ateński) - ustanowiony 16 kwietnia 2003 w Atenach - dotyczył przystąpienia wymienionych 10 państw.
Traktat dotyczący przystąpienia Republiki Bułgarii i Rumunii do Unii Europejskiej - ustanowiony 13 kwietnia 2005 w Luksemburgu - umożliwił rozszerzenie UE o Rumunię i Bułgarię .

[ edytuj ] Nieratyfikowane

Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Obronną - zawarty 27 maja 1952 przez sześć państw EWWiS, został jednak usunięty z porządku obrad francuskiego Zgromadzenia Narodowego przed ratyfikacją. Oznaczało to rezygnację z utworzenia EWO.
Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy - traktat opracowywany w latach 2001 - 2003 przez Konwent Unii Europejskiej . Z założenia miał składać się z czterech części i nadawać UE osobowość prawną. Zastąpiłby Traktaty Rzymskie i Traktat z Maastricht. Tzw. Konstytucja UE została jednak odrzucona w referendach we Francji i Holandii . Wiele jego elementów znalazło się w Traktacie z Lizbony.
Traktat akcesyjny dotyczący przystąpienia Chorwacji do Unii Europejskiej.
Pakt fiskalny

[ edytuj ] Inne związane z UE

Układ z Schengen - umowa z 14 czerwca 1985 roku dotycząca zniesienia kontroli na granicach, w zamian wzmacniający współpracę w polityce bezpieczeństwa i polityce azylowej. Do Strefy Schengen należą obecnie 22 państwa Unii Europejskiej (bez Wielkiej Brytanii , Irlandii , Bułgarii , Rumunii i Cypru ) oraz Islandia , Norwegia i Szwajcaria .

[ edytuj ] Zobacz też

Prawo wspólnotowe

Przypisy

↑ Była to również okazja dla Norwegii jednak jej obywatele odrzucili tę możliwość w referendum
↑ Z przystąpienia zrezygnowali wówczas Szwajcarzy. Ponownie przeciw akcesji swojego państwa wypowiedzieli się również Norwegowie.

[ edytuj ] Linki zewnętrzne

Traktaty - witryna EUR-Lex
Traktaty - witryna Urzędu Komitetu Integracji Europejskiej

[0] Była to również okazja dla Norwegii jednak jej obywatele odrzucili tę możliwość w referendum

[1] Z przystąpienia zrezygnowali wówczas Szwajcarzy. Ponownie przeciw akcesji swojego państwa wypowiedzieli się również Norwegowie.

[1]

[2]

Wikipedia - Wolna Encyklopedia