Tren (literatura)

Tren, lament, płacz (żałobny) – utwór liryczny o charakterze żałobnym, wywodzący się ze starogreckiej poezji funeralnej, blisko spokrewniony z elegią , a także epicedium ; ważny element struktury tragedii greckiej ; odmiana pieśni lamentacyjnej. Utwory takie były poświęcane zmarłej osobie i wyrażały żal oraz smutek z powodu jej odejścia, a także przedstawiały jej cnoty i zasługi. Twórcami trenów byli m.in. Symonides z Keos i Pindar (w Grecji) oraz Newiusz i Owidiusz (w Rzymie). Do antycznej twórczości trenodycznej nawiązywali poeci renesansowi (m.in. Francesco Petrarca ).

W liryce polskiej szczególnie znany jest wydany w 1580 roku cykl 19 Trenów Jana Kochanowskiego , powstałych po śmierci jego córki Urszulki . Kochanowski przeciągnął na cały cykl swoich utworów klasyczny porządek epicedium:

1. exordium – wyjawienie przyczyny bólu
2. laudatio – wyliczenie zasług zmarłego
3. comploratio – opłakiwanie
4. consolatio – pocieszenie
5. exhoratio – moralne pouczenie, tworząc tym samym nieznaną wcześniej w tradycji gatunku formę cyklu trenologicznego.

Treny pisali także m.in.:

• XVI-XVIII w.: Tobiasz Wiszniowski (2. poł. XVI w. ), Sebastian Fabian Klonowic , Andrzej Zbylitowski (ur. ok. 1565 ), Stanisław Grochowski , Daniel Naborowski , Zbigniew Morsztyn , Wespazjan Kochowski ;
• współcześnie: Krzysztof Kamil Baczyński , Konstanty Ildefons Gałczyński , Stanisław Ryszard Dobrowolski , Władysław Broniewski , Anna Kamieńska .

Zobacz też

• epitafium
• nenia (pieśni)
• tristia