Valladolid

	Valladolid
Herb Valladolid	Flaga Valladolid
	; Valladolid
Państwo	Hiszpania
Region	Kastylia i León
Burmistrz	Francisco Javier León de la Riva
Powierzchnia	197, 9 km²
Wysokość	691 m n.p.m.
Ludność (2011); • liczba ludności; • gęstość	; 313 437 ▼; 1583, 74 os./km²
Kod pocztowy	47001-47016
Podział miasta	12 dzielnic
Miasta partnerskie	Binviles , Gwinea Równikowa Lille , Francja , Morelia , Meksyk Tinduf , Algieria Orlando , USA Florencja , Włochy
	Położenie na mapie Hiszpanii ; Valladolid
	41°38′N 4°43′W / 41.633, -4.717 Na mapach: 41°38′N 4°43′W / 41.633, -4.717
	Strona internetowa miasta

Valladolid ([baʎaðoˈlið], wym. uproszcz. [baljadoˈli]), miasto w środkowej Hiszpanii , stolica wspólnoty autonomicznej Kastylia i León oraz prowincji Valladolid, 321 tys. mieszkańców ( 2005 ); położone nad rzeką Pisuerga (dopływ Duero ). Ważny ośrodek przemysłowy, handlowy i kulturalny oraz węzeł komunikacyjny. Miasto posiada wiele zabytków i obiektów o charakterze turystycznym.

[ edytuj ] Kalendarium historyczne

Założony przez muzułmanów w VIII wieku (Bilad Ulid).
W końcu XI w. było stolicą taify .
1143 ^[1] odbyły się tu obrady Rady Królestwa Kastylii i Leónu w którym wzięli udział królowie Nawarry i Portugalii oraz legat papieski. Ustalenia uzgodnione w wyniku tych obrad miały znaczący wpływ na dalszy przebieg rekonkwisty
Od XIII wieku siedziba rządu Kastylii .
Od 1469 do 1621 jedna z rezydencji królów Kastylii i zjednoczonej Hiszpanii oraz miejsce obrad Kortezów . W 1469 odbył się tutaj ślub Izabeli Kastylijskiej z Ferdynandem Aragońskim .
W 1506 w ubóstwie, osamotnieniu i rozgoryczeniu zmarł tutaj Krzysztof Kolumb .
W latach 1550-1551 miała miejsce debata między Bartolomé de Las Casas i Juan Ginés de Sepúlveda dotycząca statusu rdzennych mieszkańców Nowego Świata.
W latach 1601 - 1606 główna siedziba królewskiego dworu, przeniesiona za namową księcia Lermy z Madrytu
Do połowy XVI wieku rozkwit gospodarczy i kulturalny (centrum hiszpańskiego renesansu). W 1561 częściowo, a w 1621 całkowicie Valladolid pozbawiono rangi miasta stołecznego, później podupadło.
Od połowy XIX wieku uprzemysłowienie.
W 1809 r. miasto było siedzibą Napoleona
Podczas wojny domowej 1936–39 jeden z ośrodków frankistów .

[ edytuj ] Zabytki

Valladolid jest jednym z przykładów stylu izabelińskiego - formą przesadnego plateresco wyrażonego w ekstrawaganckim. kwiecistym zdobnictwie, nazwanym na cześć Izabeli Kastylijskiej . Główne obiekty zabytkowe w mieście to:

Katedra z XVI w., zaprojektowana przez Herrerę – budowniczego Escorialu , przebudowywana w XVI–XVII w. (budowa nie ukończona). Wnętrze o dług. 122 m, szer. 63 m z wielkim ołtarzem ( 1561 , dzieło J. de Juni). W zakrystii mieści się Museo Diocesano z wysoką na 2 m monstrancją.
Uniwersytet, założony w 1346, z barokową fasadą.
Kolegia:

gotyckie San Gregorio (1488–1496) z jedną z najwspanialszych fasad w stylu plateresco, znajduje się tutaj od 1933 r., Museo Nacional de Escultura (Narodowe Muzeum Rzeźby) ze zbiorami religijnego malarstwa i rzeźby pochodzącymi z okresu między XIII a XVIII wiekiem .

Santa Cruz (1491), z dwiema bibliotekami i zbiorami drzeworytów.

Kościoły:

Dom Cervantesa w Valladolid

romańsko-gotycki Santa María la Antigua (XI, XII, XIV w.) z jedną z najpiękniejszych dzwonnic w Hiszpanii;

San Pablo ( XV wiek ) z bogato zdobioną późnogotycką fasadą;

Santiago (XV–XVI w.);

El Salvador ( XVI wiek );

Santa Magdalena ( XVI wiek );

Nuestra Señora de las Angustias (XVI / XVII w.) z rzeźbą "Madonnny z siedmioma sztyletami", dzieło J. de Juni.

Pałac królewski z XVI wieku , rezydencje magnackie.
Muzeum Cervantesa , zadziwiający przepychem dom, w którym w latach 1603-06 mieszkał pisarz.

[ edytuj ] Demografia

Rozwój demograficzny Valladolid (1842-2009)

Zmiany liczby ludności w Valladolid:

Dane historyczne
Rok	Ludność	Zm., %
1860	57 356	–
1930	90 004	56, 9%
1950	119 499	32, 8%
1970	233 974	95, 8%
1981	320 281	36, 9%
1991	330 700	3, 3%
1996	319 805	–3, 3%
2001	316 580	–1%
2004	321 713	1, 6%
2006	319 943	–0, 6%
2007	316 564	–1, 1%
2008	318 461	0, 6%
Powyższe dane nie mają podanego źródła!