Wojciech Chrzanowski
Wojciech Chrzanowski (ur. 14 stycznia 1793 w Biskupicach , zm. 26 lutego 1861 w Paryżu ) – polski generał i kartograf , twórca pierwszej mapy ziem polskich w skali 1:300 000.
Służbę wojskową rozpoczął w 1810 roku w Warszawie jako artylerzysta. W 1812 został porucznikiem I klasy i wziął udział w inwazji na Rosję , uczestnicząc m.in. w bitwie pod Smoleńskiem . Ranny dostał się do rosyjskiej niewoli. [1] W styczniu 1815 roku wstąpił do służby w armii Królestwa Polskiego .
W roku 1822 rozpoczął pracę nad stworzeniem mapy Królestwa Polskiego. Brał udział w wojnie rosyjsko-tureckiej w 1828 roku.
Po wybuchu powstania listopadowego został członkiem dowództwa Twierdzy Modlin . 18 lutego 1831 roku w potyczce pod Miłosną ledwie uniknął śmierci – w momencie kiedy rozwijał mapę na stanowisku artylerii, przelatujący pocisk spalił mapę, a jego ranił [2] . Po przejęciu dowództwa nad Armią Polską przez generała Skrzyneckiego został nominowany do stopnia pułkownika . Prowadził dowodzone wojska do zwycięstw w bitwach pod Wawrem i Dębem Wielkim i otrzymał awans do stopnia generała dywizji, gubernator wojskowy Warszawy od 18 sierpnia do 6 września 1831 [3] . Odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (Krzyżem Wojskowym Polskim). [4]
W końcu 1831 roku po klęsce powstania wyemigrował do Paryża. Na emigracji, Chrzanowski został wysłany przez rząd angielski do Turcji . Do tego kraju podróżował trzykrotnie. W latach 1833 i 1836 badał tamtejsze stosunki i przedkładał rządowi brytyjskiemu projekty reform, głównie wojskowych. Podczas drugiego pobytu wstąpił do wojska tureckiego i zapoczątkował w nim zmiany organizacyjne, szkoleniowe i administracyjne. Za każdym razem pobyt jego trwał niespełna rok. W 1838 rozpoczął studia terenowe w Azji Mniejszej , Kurdystanie , Syrii i Mezopotamii w celu opracowania koncepcji obrony tych prowincji na wypadek wojny z Rosją . W Bagdadzie organizował korpus kawalerii arabskiej. Pod koniec 1840 powierzono mu dowództwo wojsk tureckich w Azji Mniejszej, lecz Chrzanowski, który nie chciał współdziałać z posiłkującą Turków Armią Rosyjską, podał się do dymisji. Plonem podróży generała Chrzanowskiego na Bliski Wschód były sporządzone przez niego mapy topograficzne Iraku i Kurdystanu.
Następnie wyjechał do Francji i brał czynny udział w życiu politycznym i działaniach militarnych Wiosny Ludów . W roku 1848 objął dowództwo nad armią Piemontu . Po klęsce pod Novarą w roku 1849 wrócił na stałe do Paryża, gdzie kontynuował pracę nad stworzeniem mapy Ziem Polskich w skali 1:300 000. Mapa została ostatecznie wydana w Paryżu w 1859 roku. Zmarł w roku 1861 . Został pochowany na cmentarzu Montmartre .
Poza stworzeniem mapy Polski był autorem wielu publikacji z dziedziny wojskowości, z których wymienić należy następujące pozycje: "O wojnie partyzanckiej" 1835 , "Służba wojskowa w polu" 1836 oraz "Opisanie bitwy grochowskiej" wydane pośmiertnie w roku 1909 .
Zobacz też: kontakty Polski z Bliskim Wschodem do II wojny światowej
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
Przypisy
- ↑ Marek Tarczyński, Generalicja powstania listopadowego, Warszawa 1980 , s. 388.
- ↑ Stanisław ks. Jabłonowski, Wspomnienia o bateryi pozycyjnej artyleryi konnej gwardyi królewsko-polskiej, Drukarnia Ludowa w Krakowie, 1916, s. 26.
- ↑ Andrzej Biernat , Ireneusz Ihnatowicz , Vademecum do badań nad historią XIX i XX wieku, Warszawa 2003 , s. 483.
- ↑ Krzysztof Filipow, Order Virtuti Militari 1792-1945, Warszawa 1990 , s. 53.
[ edytuj ] Literatura dodatkowa
- Bronisław Pawłowski: Chrzanowski Wojciech. W: Polski Słownik Biograficzny . T. 3: Brożek Jan – Chwalczewski Franciszek. Kraków : Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa , 1937, s. 463–467. Reprint: Zakład Narodowy im. Ossolińskich , Kraków 1989, ISBN 8304032910
|
|||||||
| Napisał, że Polacy "są tępi". Litwa go ukarała | ||
Sąd w Poniewieżu na Litwie nałożył grzywnę na mieszkańca tego miasta, który zamieścił w internecie komentarz obrażający Polaków.
|
||
| "Koko, koko, ganja spoko". Palikot znów pali dżointa | ||
Ponad 3 tys. osób przeszło w sobotę ulicami stolicy w Marszu Wyzwolenia Konopi - manifestacji środowisk, które opowiadają się za legalizacją marihuany w Polsce. Marsz odbył się bez poważniejszych incydentów.
|
||
| Kuria "nigdy nie działała tak źle", "zawsze była gniazdem żmij" | ||
Włoski pisarz katolicki Vittorio Messori, niegdyś współpracownik Jana Pawła II i kardynała Josepha Ratzingera, uważa, że Kuria Rzymska jeszcze nigdy nie działała tak źle. W ten sposób skomentował skandal w Watykanie związany z aresztowaniem kamerdynera papieża.
|
||
| Palikot wrócił z Ukrainy: Tam jest lepiej, niż nam się przedstawia | ||
Z punktu widzenia strategicznego celu - wciągnięcia Ukrainy do UE - sytuacja tam jest znacznie lepsza, niż się to przedstawia w Polsce - oświadczył po powrocie z Ukrainy Janusz Palikot. Spotkał się tam m.in. z premierem Mykołą Aznarowem i Julią Tymoszenko.
|
||
| W domu aresztowanego Paolo Gabriele znaleziono tajne dokumenty | ||
Watykan potwierdził oficjalnie w sobotę doniesienia mediów, że aresztowaną osobą podejrzaną o kradzież poufnych dokumentów, jest papieski kamerdyner Paolo Gabriele. Wykradzione z apartamentu papieża materiały opublikowane zostały ostatnio we włoskiej prasie.
|
