Wojna krymska
.svg&filetimestamp=20110326215155){kind=small}
Wojna krymska ( 1853 - 1856 ) – wojna między Imperium Rosyjskim , a imperium osmańskim i jego sprzymierzeńcami ( Wielką Brytanią , Francją i Sardynią ).
Spis treści |
[ edytuj ] Historia
W 1852 między Rosją i Francją rozpoczął się spór o prawa duchowieństwa prawosławnego , względnie katolickiego , do opieki nad miejscami świętymi i niemuzułmańską ludnością imperium tureckiego. W spór wmieszała się Wielka Brytania, w mniejszym stopniu również Austria i Prusy , a przedmiot sporu rozszerzył się o strefy wpływów tych mocarstw w Turcji oraz rewindykacje dotychczasowych jej zobowiązań wobec Rosji. Szczególnie Wielkiej Brytanii zależało na podsycaniu wrogości między Turcją i Rosją, przy czym okręty brytyjskie wpłynęły do Cieśniny Dardanelskiej .
W lutym 1853 car Rosji Mikołaj I Romanow skierował do Turcji ultimatum , w sprawie przekazania pod jej opiekę wszystkich prawosławnych obywateli w Imperium Osmańskim. Car wykazał się bardzo błędną oceną ówczesnej sytuacji politycznej. Był pewny neutralności Austrii, którą wsparł w walce z Węgrami. Przewidywał, że Anglia nie jest zdolna do współpracy z odwieczną konkurentką, Francją. Gdy sułtan ultimatum odrzucił, wojska rosyjskie weszły do księstw naddunajskich Wołoszczyzny i Mołdawii . Wówczas Turcja wypowiedziała Rosji wojnę, a jej wojska zaatakowały rosyjskie terytoria na Kaukazie , skąd zostały jednak wyparte, a flota turecka zniszczona 30 listopada 1853 w bitwie pod Synopą , w południowej części Morza Czarnego .
Rosyjskie zwycięstwo podburzyło opinię publiczną w Anglii i Francji, które pospieszyły z pomocą Turcji, zaś Austria wysłała swe wojska na Wołoszczyznę (chociaż nie wstąpiła do związku przeciw Rosji). Anglia i Francja, wykorzystując swe panowanie na morzach, dokonały szeregu bombardowań i prób desantu w Finlandii , Zatoce Fińskiej , na Wyspach Alandzkich na Bałtyku , w Pietropawłowsku na Kamczatce oraz w Odessie i Kerczu na Morzu Czarnym. We wrześniu 1854 60 tysięcy żołnierzy wojsk brytyjskich, francuskich i tureckich wylądowało na Półwyspie Krymskim . Dołączyły do nich później także wojska Sardynii . Sprzymierzeni zajęli półwysep bez większych walk, z wyjątkiem miasta i twierdzy Sewastopol , którego oblężenie, połączone z ciężkimi bombardowaniami, trwało przez 11 miesięcy, do września 1855 . Do historii przeszła też brytyjska kawaleryjska szarża lekkiej brygady na stanowiska rosyjskiej artylerii podczas bitwy pod Bałakławą . W trakcie wojny krymskiej zmarł car Rosji Mikołaj I Romanow , a tron po nim przejął jego syn Aleksander II ( 1855 - 1881 ).
Po zdobyciu przez sprzymierzonych Sewastopola, wojna krymska trwała jeszcze przez prawie pół roku, ale działania wojenne ograniczyły się już tylko do terenów Zakaukazia i sporadycznych ataków floty brytyjskiej na miasta rosyjskie nad Bałtykiem i Morzem Białym . Trwała też angielska blokada cieśnin duńskich, uniemożliwiająca Rosji eksport zboża i innych towarów. Wojna ostatecznie zakończona została 30 marca 1856 traktatem pokojowym na kongresie w Paryżu . Według jego ustaleń Rosja musiała odstąpić południową część Besarabii Turcji, która utrzymała też protektorat nad Mołdawią, Wołoszczyzną i Serbią. Morze Czarne ogłoszone zostało jako neutralne, czyli otwarte dla wszystkich flot, a ponadto mocarstwa zachodnie przejęły opiekę nad całą ludnością chrześcijańską w imperium tureckim.
Dziewiąta wojna rosyjsko-turecka, przez poszerzenie jej o wojnę krymską, przy udziale W. Brytanii i Francji, zakończyła się więc przegraną Rosji. Upokarzający dla Rosji był zwłaszcza zakaz posiadania floty wojennej i budowy twierdz przybrzeżnych na Morzu Czarnym. Wojna wykazała zacofanie techniczne i gospodarcze Rosji, głównie w rozwoju szlaków komunikacyjnych i budowie okrętów, korupcję i niedowład w zaopatrzeniu wojsk oraz nieudolność dowódców. Np. z braku połączenia kolejowego zaopatrzenie na front krymski dowożone było przez bezdroża Ukrainy wozami zaprzężonymi w woły . Innym przykładem dysproporcji możliwości technicznych był zasięg broni obu stron. Karabiny wojsk inwazyjnych miały zasięg do 1200 metrów, podczas gdy karabiny rosyjskie – 300 metrów.
| Wojna krymska |
|---|
|
Olteniţa - Cetate - Silistra - Synopa - Kurekdere - Bomarsund - Pietropawłowsk - Alma - Sewastopol - Bałakława - Inkerman - Eupatoria - Malakoff - Taganrog - Czorna - Kars - Kinburn |
Wojna krymska, pomimo że toczona w połowie XIX wieku , posiadała szereg cech wojen dwudziestowiecznych, szczególnie I wojny światowej . Większa część działań wojennych miała charakter wojny pozycyjnej, toczonej w okopach wokół Sewastopola. Była ona też jednym z pierwszych konfliktów relacjonowanych na bieżąco na łamach prasy i uwiecznionych na fotografiach.
Wojna ta była swoistym katalizatorem, który przyspieszył wiele przemian dokonujących się w XIX wieku . W wyniku ciągłych braków zaopatrzenia i wyposażenia dla żołnierzy, Wielka Brytania zaczęła wprowadzać metody przemysłowe do produkcji broni osobistej . Wkrótce jej śladem podążyły inne kraje europejskie. Wynik wojny skłonił również władze Rosji do pewnej refleksji, czego efektem było zniesienie poddaństwa na terenie Imperium Rosyjskiego w 1861 .
[ edytuj ] Polacy w wojnie krymskiej
Polacy chcieli wykorzystać wojnę do odzyskania niepodległości. Za zgodą sułtana próbowali budować wojsko polskie na terenie Turcji (Adam Mickiewicz). Michał Czajkowski (Sadyk Pasza) utworzył oddziały kozaków otomańskich, a Władysław Zamoyski – polską Dywizję Kozaków Sułtańskich . W 1855 zgłosiła się do służby jako podlekarz przy sztabie Dywizji Kozaków Sułtańskich Józefa Rostkowska .
[ edytuj ] Bibliografia
- Wisława Knapowska, Kandydaci do tronu polskiego w czasie wojny krymskiej, Poznań 1927
- Polacy i ziemie polskie w dobie wojny krymskiej, pod red. Jerzego W. Borejszy i Grzegorza P. Bąbiaka, PISM, Warszawa 2008
Przypisy
- ↑ Военная Энциклопедия, М., Воениздат 1999, Tom 4, str.315
- ↑ Военная Энциклопедия, М., Воениздат 1999, Tom 4, str. 317
- ↑ The Osprey Companion to Military History, R Cowley and G Parker (eds.), Osprey Publishing, 1996, ISBN 1 85532 663 9 , str. 116
- ↑ Royle. The Books "Crimea" and The Great crimean war"
- ↑ John Sweetman, Crimean War, Essential Histories 2, Osprey Publishing, 2001, ISBN 1 84176 186 9 , p.89
- ↑ Clive Pointing, The Crimean War: The Truth Behind the Myth, Chatto & Windus, London, 2004, ISBN 0 7011 7390 4 , str. 344
|
|||||
| Napisał, że Polacy "są tępi". Litwa go ukarała | ||
Sąd w Poniewieżu na Litwie nałożył grzywnę na mieszkańca tego miasta, który zamieścił w internecie komentarz obrażający Polaków.
|
||
| "Koko, koko, ganja spoko". Palikot znów pali dżointa | ||
Ponad 3 tys. osób przeszło w sobotę ulicami stolicy w Marszu Wyzwolenia Konopi - manifestacji środowisk, które opowiadają się za legalizacją marihuany w Polsce. Marsz odbył się bez poważniejszych incydentów.
|
||
| Kuria "nigdy nie działała tak źle", "zawsze była gniazdem żmij" | ||
Włoski pisarz katolicki Vittorio Messori, niegdyś współpracownik Jana Pawła II i kardynała Josepha Ratzingera, uważa, że Kuria Rzymska jeszcze nigdy nie działała tak źle. W ten sposób skomentował skandal w Watykanie związany z aresztowaniem kamerdynera papieża.
|
||
| Palikot wrócił z Ukrainy: Tam jest lepiej, niż nam się przedstawia | ||
Z punktu widzenia strategicznego celu - wciągnięcia Ukrainy do UE - sytuacja tam jest znacznie lepsza, niż się to przedstawia w Polsce - oświadczył po powrocie z Ukrainy Janusz Palikot. Spotkał się tam m.in. z premierem Mykołą Aznarowem i Julią Tymoszenko.
|
||
| W domu aresztowanego Paolo Gabriele znaleziono tajne dokumenty | ||
Watykan potwierdził oficjalnie w sobotę doniesienia mediów, że aresztowaną osobą podejrzaną o kradzież poufnych dokumentów, jest papieski kamerdyner Paolo Gabriele. Wykradzione z apartamentu papieża materiały opublikowane zostały ostatnio we włoskiej prasie.
|
