Wojna siedmioletnia

Wojna siedmioletnia
Operacje armii rosyjskiej z terytorium Rzeczypospolitej 1756-1762
Czas	1754 lub 1756 - 1763
Miejsce	Europa , Afryka , Indie , Ameryka Północna , Filipiny
Terytorium	Wielka Brytania i Hiszpania zajmują Nową Francję , Prusy zajmują Śląsk
Wynik	Pokój paryski 1763 , pokój w Hubertusburgu . Zwycięstwo Wielkiej Brytanii - hegemonia w skali globalnej; wzrost potęgi Prus w Europie
Strony konfliktu Królestwo Prus Królestwo Wielkiej Brytanii Elektorat Hanoweru Królestwo Portugalii Brunszwik Hesja-Kassel Monarchia Habsburgów Królestwo Francji Imperium Rosyjskie Królestwo Szwecji Królestwo Hiszpanii Elektorat Saksonii Królestwo Neapolu Królestwo Sardynii

Wojna siedmioletnia ( 1756 - 1763 ) – wojna pomiędzy Wielką Brytanią , Prusami i Hanowerem , a Francją , Austrią , Rosją , Szwecją i Saksonią . Była to pierwsza wojna o zasięgu światowym – walki toczyły się w Europie , Ameryce Północnej , Indiach i na wyspach karaibskich . W późniejszej fazie konfliktu do wojny przyłączyły się Hiszpania i Portugalia oraz starająca się początkowo zachować neutralność Holandia , której siły zostały zaatakowane w Indiach. W związku z tym wojna ta może być uznana za wojnę hegemoniczną (w wojnie wzięła udział większość ówczesnych mocarstw ). Wojna charakteryzowała się oblężeniami i podpaleniami miast, ale również bitwami na otwartym polu, z wyjątkowo ciężkimi stratami. Ocenia się, że czasie wojny zginęło od 900 000 do 1 400 000 ludzi.

Przyczyny

• bezpośrednia
  • atak i zajęcie Saksonii przez króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego
• pośrednie
  • konflikt między Wielką Brytanią , a Francją o kolonie w Ameryce Północnej,
  • sojusze między Francją i Austrią (tzw. odwrócenie przymierzy) i między Anglią a Prusami
  • dążenie Wielkiej Brytanii do osiągnięcia hegemonii w świecie i wyeliminowania Francji , jako głównego konkurenta.

Przebieg

Rozpoczęła się 29 sierpnia 1756 wtargnięciem wojsk pruskich, pod wodzą Fryderyka II Wielkiego , do Saksonii . Przeciwko Prusom wystąpiła Austria, chcąc odzyskać Śląsk (tzw. III wojna śląska ). W 1757 Rosja przystąpiła do wojny, po stronie Austrii i Francji przeciwko Prusom.

W październiku 1760 przez kilka dni okupowany był Berlin , przez Austriaków i Rosjan.

W trakcie wojny siedmioletniej Polska choć była w unii personalnej z Saksonią, zachowała neutralność. Mimo to stała się terenem przemarszu wojsk uczestników konfliktu - głównie rosyjskich , które operując z terytorium Rzeczypospolitej , zajęły tereny od Królewca po Berlin , zagrażając egzystencji królestwa pruskiego w 1762 . Lecz wtedy właśnie zmarła caryca Elżbieta Piotrowna – śmiertelny wróg króla pruskiego, a jej następca Piotr III , który uwielbiał Fryderyka II, nakazał natychmiastowy odwrót armii rosyjskiej, a nawet przekazał część swojej armii Fryderykowi (tzw. cud domu brandenburskiego ). Piotr III został zamordowany po paru miesiącach panowania; jego miejsce zajęła Katarzyna II ( 1762 - 1796 ). Wkrótce uznała, że ani upadek ani też zwycięstwo Prus nie leży w interesie Rosji i postanowiła wycofać się z wojny. Wojnę zakończyło podpisanie 15 lutego 1763 pokoju w Hubertusburgu (Saksonia), przyznającego Śląsk oraz ziemię kłodzką Prusom.

W koloniach

Uczestnicy wojny siedmioletniej:

     Wielka Brytania, Prusy, Portugalia z sojusznikami

     Francja, Hiszpania, Austria, Rosja, Szwecja z sojusznikami

W koloniach wojna była rezultatem rywalizacji brytyjsko-francuskiej (zob.: brytyjska wojna z Indianami i Francuzami i francuskie imperium kolonialne ). Walki między siłami tych krajów rozpoczęły się w okolicach rzeki Ohio , w Ameryce Północnej w 1754 . Wielka Brytania wypowiedziała wojnę Francji 15 maja 1756 . Wojnę w koloniach zakończył pokój paryski ( 10 lutego 1763 ), który był złożoną umową określającą prawa do poszczególnych terytoriów. Przypieczętował on klęskę Francji, która utraciła na rzecz Wielkiej Brytanii część posiadłości zamorskich: m.in. Kanadę i niektóre inne kolonie w Ameryce i Indiach. Francja przestała być liczącym się mocarstwem kolonialnym, zaś dominację na morzach i w koloniach uzyskała Wielka Brytania . Zwycięstwo w wojnie siedmioletniej miało głębokie konsekwencje w systemie międzynarodowym, gdyż położyło fundament pod opartą o dominację na morzach i oceanach imperialną hegemonię Wielkiej Brytanii w świecie na następne 150 lat, a także pod dominującą pozycję anglosfery w ciągu następnych 250 lat.

Bibliografia

• Emanuel Rostworowski , Historia powszechna – wiek XVIII, Warszawa 1984 PWN, s. 508-514.