Wyżyna Samoszu
| Wyżyna Samoszu | |
| Megaregion | Region Karpacki |
| Prowincja | Góry Zachodniorumuńskie i Wyżyna Transylwańska |
| Podprowincja | Wyżyna Transylwańska |
| Makroregion | Wyżyna Samoszu |
| Zajmowane jednostki administracyjne |
Rumunia – okręg Sălaj – okręg Maramureş – okręg Kluż |
Wyżyna Samoszu ( 541.1 , rum. Podişul Someşului) – makroregion fizycznogeograficzny Wyżyny Transylwańskiej w centralnej Rumunii ( Siedmiogród ).
Wyżyna Samoszu stanowi północne zakończenie Wyżyny Transylwańskiej. Rozciąga się między górami Gutyńskimi , Cybleskimi i Rodniańskimi na północnym wschodzie a Górami Zachodniorumuńskimi na południowym zachodzie. Na południu przechodzi w Równinę Transylwańską , na północy opada w Wielką Nizinę Węgierską . Wyżynę przecina dolina Samoszu .
Wyżyna Samoszu stanowi zespół wzgórz, wysoczyzn i kotlin. W północnej części leżą:
- wzgórza Codru ( Lespezi , 578 m n.p.m.),
- Kotlina Baia Mare ,
- wzgórza Prisnel ( Prisnel , 662 m n.p.m.),
- wzgórza Preluca ( Preluca , 811 m n.p.m.),
- Kotlina Lapuş ,
- wzgórza Breaza ( Breaza , 974 m n.p.m.).
Ta część regionu jest zbudowana z łupków krystalicznych, fliszu karpackiego oraz osadów morskich dolnego i środkowego miocenu, a także z wapieni eoceńskich.
Południową część regionu zajmuje właściwa Wyżyna Samoszu. Ma budowę monoklinalną. Jest złożona z mioceńskich iłów, margli, piaskowców i zlepieńców z wkładkami tufów wulkanicznych. Warstwy te zapadają się w kierunku południowo-wschodnim pod kątem 5-15°. Różna odporność warstw na erozję spowodowała powstanie kuest . Wysokości względne sięgają 200 m.
W obrębie Wyżyny Samoszu występują urodzajne gleby brunatne i czarnoziemy , dzięki którym rozwinęło się intensywne rolnictwo, a wyzyna została gęsto zaludniona. W części zachodniej występują bogate złoża lignitu . Na granicy Wyżyny Samoszu i Gór Zachodniorumuńskich leży wielkie miasto Kluż , na północnym skraju Kotliny Baia Mare - miasto Baia Mare , a na wschodnim krańcu, u zbiegu obu Samoszów - zabytkowe miasto Dej .
[ edytuj ] Bibliografia
- Krystyna Jawecka (red.) Mapa przeglądowa Europy. Rumunia. Skala 1:1 000 000, PPWK Warszawa-Wrocław 1983/84.
- Jerzy Kondracki Fizycznogeograficzna regionalizacja Czech, Słowacji, Węgier i Rumunii w układzie dziesiętnym, "Przegląd Geograficzny", tom LXVIII, z. 3-4, 1996, str. 457-466.
- Jerzy Kondracki Karpaty, wydanie drugie poprawione, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1989, ISBN 83-02-04067-3 .
- Andrzej Maryański Rumunia, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1973.
| Walka na noże w amerykańskiej kampanii prezydenckiej | ||
Zaostrza się kampania prezydencka w USA, pełna wzajemnych oskarżeń i ataków personalnych. Prezydent Barack Obama określa swego republikańskiego oponenta Mitta Romney'a mianem bezlitosnego kapitalisty, Romney natomiast oskarża go o powiększenie długu publicznego.
|
||
| Największe organizacje lekarzy powołały sztab kryzysowy | ||
Najważniejsze organizacje lekarskie w Polsce powołały sztab kryzysowy. Wezwał on medyków i świadczeniodawców do niepodpisywania umów z NFZ na wystawianie recept refundowanych.
|
||
| Nowy wiersz Grassa, tym razem na temat Grecji | ||
W niecałe dwa miesiące po opublikowaniu krytykującego Izrael wiersza niemiecki laureat literackiej nagrody Nobla Guenter Grass ponownie wdał się w poetycką polemikę na aktualny polityczny temat - tym razem postępowania UE wobec pogrążonej w kryzysie Grecji.
|
||
| Odwrócenie trendów? PO już nie traci | ||
Platforma Obywatelska zyskuje na poparciu, PiS traci. Różnica między tymi partiami wynosi 10 procent - takie są wyniki najnowszego sondażu telefonicznego TNS Polska dla programu Forum w Telewizji Polskiej.
|
||
| Kombatanci upokorzeni na granicy? PiS interweniuje | ||
Klub Parlamentarny PiS domaga się od premiera reakcji na potraktowanie kombatantów na granicy polsko-białoruskiej. Weterani, którzy jechali do Polski na zjazd łagierników-żołnierzy AK, zostali - według PiS - upokorzeni przez polską Straż Graniczną.
|
