Ziemia Lubuska
.jpg&filetimestamp=20090819122116)
Termin Ziemia Lubuska ewentualnie ziemia lubuska [1] ( łac. terra Lubus, niem. Land Lebus, Lebuser Land) ma szerokie i często odmienne znaczenie, rozróżniane także względem okresów historycznych. Poniżej przedstawione są główne znaczenia, które będą szczegółowo rozwinięte w odpowiednich sekcjach:
- Ziemia Lubuska (ziemia lubuska) – zdaniem części badaczy odrębne terytorium w okresie państwa pierwszych Piastów . Identyfikowane także jako terytorium plemienne Lubuszan . Jej obszar może dotyczyć obu brzegów rzeki Odry wokół dawnego grodu Lubusza [2] .
- Ziemia Lubuska (ziemia lubuska) – pojęcie pochodne obszaru definicji 1. w odniesieniu do późniejszego okresu – obszar włączony ponownie do państwa polskiego ok. 1120 r., tożsamy z pojęciem kasztelanii lubuskiej, do której zalicza się także ziemię kiniecką i ziemię kostrzyńską [3] [4]
- ziemia lubuska – główna jednostka osadniczo-administracyjna kasztelanii lubuskiej, powstała na skutek podziałów politycznych w końcu XII wieku i 1. ćwierci XIII wieku, kiedy wydzielono ziemię kiniecką i ziemię kostrzyńską [3] [4] .
- Ziemia Lubuska – pojęcie dotyczące części obszaru tzw. Ziem Odzyskanych , która w 1945 r. została wcielona do województwa poznańskiego , a w 1950 r. prawie w całości należała do pierwszego województwa zielonogórskiego [5] . Nazwę Ziemi Lubuskiej w tym znaczeniu wprowadzili w 1946 r. Bogumił Krygowski i Stanisława Zajchowska [6] .
- Ziemia Lubuska – synonim województwa lubuskiego stosowany przez władze wojewódzkie [7] [8] . Termin w tym znaczeniu został rozpromowany w 1998 r., z początku przez Stowarzyszenie na Recz Promocji i Powołania Województwa Lubuskiego i innych zwolenników powołania woj. lubuskiego [9] .
Spis treści |
[ edytuj ] Toponimia i pisownia
Swoją nazwę Ziemia Lubuska wzięła od położonego na lewym brzegu Odry – Lubusza [10] , głównego ośrodka kasztelańskiego i dawnej siedziby biskupów lubuskich .
W literaturze funkcjonują zapisy wielkimi literami i małymi (Ziemia Lubuska i ziemia lubuska). Pisownia tego terminu uzależniona jest od znaczenia jakim posługuje się autor, tj. gdy chce wziąć się pod uwagę krainę historyczną w znaczeniu podobnym do Śląska , Pomorza i Wielkopolski zgodnie z regułą ortograficzną języka polskiego powinno się ją zapisać wielkimi literami – Ziemia Lubuska. Natomiast gdy chce się posługiwać terminem w znaczeniu średniowiecznej jednostki terytorialnej jak np. ziemia poznańska zgodnie z regułą ortograficzną powinno się zapisywać je małymi literami – ziemia lubuska [1] .
[ edytuj ] Terytorium Lubuszan i jego udział w państwie Piastów
Na mapach osadniczych dość wyraźnie zaznacza się terytorium plemienne Lubuszan w rejonie środkowego Nadodrza i w strefie pogranicza lubusko-pomorskiego, które charakteryzują się jednością osadniczą. Największym czynnikiem integrującym tego obszaru była rzeka Odra wraz z dopływami tworzące oś hydrograficzną i na wielu odcinakach osadniczą. Ponadto lądowe szlaki komunikacyjne przebiegające równoleżnikowo oraz dwa szlaki lądowe biegnące po obu biegach Odry [11] .
W połowie X wieku do wczesnofeudalnego państwa polskiego włączono obszary nad środkową Odrą i dolną Wartą . Zdaniem części badaczy obszar ten stanowił wtedy odrębną jednostkę terytorialną w stosunku do krain plemiennych Pomorza , Wielkopolski i Śląska [12] [13] .
Badania wykazują, że w wyniku ekspansji Piastów sieć starszych grodów lubuskich została całkowicie zniszczona, a w jej miejsce powstała sieć z innego rodzaju grodami o nowym rozmieszczeniu [14] .
Należy także przedstawić, że inni badacze negują istnienie plemienia Lubuszan i Ziemi Lubuskiej w tym okresie. Np. Edward Rymar stwierdził, że losy Ziemi Lubuskiej w czasach Mieszka I nie są nam znane z powodu brak źródeł pisanych, a w świetle dokumentu Dagome iudex z ok. 991 r. Odra na lubuskim odcinku jego państwa wydaje się być rzeką graniczną [15] .
[ edytuj ] Kasztelania lubuska
Ok. 1120 r. Bolesław III Krzywousty inkorporował wprost ziemię lubuską do państwa Piastów (bez zwierzchności lennej) [16] . W 1124 r. zostało utworzone biskupstwo lubuskie , którego podstawą zdaniem części badaczy miałoby być domniemane terytorium plemienne Lubuszan [17] . Diecezja lubuska podlegała arcybiskupowi gnieźnieńskiemu .
Ok. 1138 r. na mocy Ustawy sukcesyjnej Bolesława Krzywoustego ziemia lubuska została włączona do dzielnicy śląskiej Władysława II Wygnańca [18] .
W 1207 r. książę poznańsko-kaliski Władysław III Laskonogi chcąc zwiększyć aktywność na Pomorzu Zachodnim , zamienił swą ziemię kaliską na ziemię lubuską z księciem śląskim Henrykiem I Brodatym [19] [20] . Jednak już w 1209 r. margrabia łużycki Konrad II wkroczył do ziemi lubuskiej i obległ Lubusz . Na odsiecz obrońcom Lubusza ruszył Władysław III Laskonogi, jednak przegrał bitwę pod Lubuszem , a obrońcy grodu zostali powieszeni. Książę poznański utracił ziemię lubuską. Zajęcie strategicznego Lubusza stanowiło realne zagrożenie dla władztwa Henryka I Brodatego, co zmusiło go do działania. Po śmierci Konrada II podczas kampanii zbrojnej między sierpniem 1210 a marcem 1211 Henryk odzyskał ziemię lubuską [21] .
W 1250 r. Bolesław II Rogatka , potrzebując pomocy przeciwko księciu wrocławskiemu Henrykowi III , sprzedał ten strategiczny rejon Marchii Brandenburskiej i arcybiskupowi magdeburskiemu Wilbrandowi jako ich kondominium , aby zdobyć pieniądze na prowadzenie lokalnych wojen. W 1252 zastaw ostatecznie przeszedł we władanie Brandenburgii .
W 1424 r. biskupstwo lubuskie zostało podporządkowane arcybiskupowi w Magdeburgu .
[ edytuj ] Ziemia Lubuska w PRL
Do powszechnego obiegu w Polsce powojennej termin Ziemia Lubuska wprowadziła w 1945 r. Maria Kiełczewska-Zaleska z Instytutu Zachodniego podając opis historycznej ziemi lubuskiej jako małej krainy nad Odrą , która odgrywa rolę łącznika Pomorza ze Śląskiem . Wg jej definicji kraina miała ciągnąć się po obu brzegach Odry, od ujścia Nysy Łużyckiej po ujście Warty [22] [23] .
Rok później (1946 r.) publikacja B.Krygowskiego i S.Zajchowskiej rozciągnęła nazwę Ziemi Lubuskiej daleko poza właściwą ziemię lubuską włączając część Wielkopolski, Pomorza i na południe od Odry – część Śląska. Jednocześnie określono, że Ziemia Lubuska jest "zachodnią cząstką Wielkopolski" co wynika z warunków naturalnych charakterystycznych dla całości [6] .
Określono że nowa Ziemia Lubuska obejmuje 14 powiatów o łącznej powierzchni 11 451, 7 km² [6] :
- powiaty północne: gorzowski , strzelecki , trzcianecki , pilski
- powiaty środkowe: sulęciński , sulęciński , słubicki , międzyrzecki , sulechowsko-świebodziński , babimojski (włączony do wolsztyńskiego ),
- powiaty południowe: gubiński , krośnieński , zielonogórski , wschowski .
W 1955 r. stwierdzono, że względy historyczne i praktyczne zadecydowały, że wszystkim tym powiatom nadano nazwę Ziemi Lubuskiej, która dotyczy części obszaru tzw. Ziem Odzyskanych , która w 1945 r. została wcielona do województwa poznańskiego , a w 1950 r. prawie w całości należała do pierwszego województwa zielonogórskiego [24] .
[ edytuj ] XX wiek
Prawobrzeżną część Ziemi Lubuskiej przyłączono do Polski w 1945 (od 1999 część województwa lubuskiego ).
Ciekawostką jest, że żadna ze stolic obecnego województwa lubuskiego nie wchodziła w skład Ziemi Lubuskiej. Gorzów Wielkopolski leży na terenie historycznej kasztelani santockiej , która początkowo należała do Wielkopolski przechodząc we władanie brandenburskie w XIII wieku. Zielona Góra od początku swojego istnienia wchodziła w skład Śląska, a ściślej – Dolnego Śląska .
[ edytuj ] Zobacz też
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Wśród językoznawców nie ma zgodności co do pisowni wielką lub małą literą, zob: Jan Grzenia: Ziemia Lubuska . PWN: Poradnia językowa, 2002. [dostęp 2011-08-26].
- ↑ Edward Rymar: Klucz do ziem polskich czyli Dzieje Ziemi Lubuskiej aż po jej utratę przez Piastów i ugruntowanie władzy margrabiów brandenburskich. Gorzów Wielkopolski: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna, 2007, s. 13-30. ISBN 978-83-907249-5-9 .
- ↑ 3,0 3,1 Józef Spors. Przynależność administracyjna ziem nad środkową Odrą i dolną Wartą w XII i 1. połowie XIII w.. „Śląski Kwartalnik Historyczny "Sobótka"”. 1, s. 28, 1986. ISSN 0037-7511 . Cytat: [..] pojęcia ziemi i kasztelani były zapewne pierwotnie całkowicie zbieżne i dopiero na skutek wyodrębnienia się w obrębie owej ziemi mniejszych ziem doszło do zróżnicowania tych pojęć. Toteż w połowie XIII w. nie pokrywały się ze sobą..
- ↑ 4,0 4,1 Józef Spors. Przynależność administracyjna ziem nad środkową Odrą i dolną Wartą w XII i 1. połowie XIII w.. „Śląski Kwartalnik Historyczny "Sobótka"”. 1, s. 3, 1986. ISSN 0037-7511 . Cytat: W literaturze pojęcie ziemi lubuskiej używa się na ogół zamiennie z pojęciem kasztelanii, co względu na [..] oraz poświadczony w późniejszych źródłach szerszy zasięg kasztelanii w stosunku do ściślejszej ziemi lubuskiej nie wydaje się uzasadnione.
- ↑ Adam Dubowski: Ziemia Lubuska. Warszawa: Wydawnictwo "Sport i Turystyka", 1955, s. 3.
- ↑ 6,0 6,1 6,2 Bogumił Krygowski, Stanisława Zajchowska: Ziemia Lubuska: opis geograficzny i gospodarczy. Poznań: Wydawnictwo Instytutu Zachodniego, 1946, s. 10-12, seria: Biblioteczka Ziemi Lubuskiej Nr 2.
- ↑ Urząd Marszałkowski Województwa Lubuskiego → Lubuska Strategia Rozwoju Turystyki lata 2006-2013 (z dnia 30 października 2005 r.) Lubuska Organizacja Turystyczna LOTur, ss. 1, 4, 32
- ↑ Przemysław Pikuła: Lubuskie najlepsze w kraju . Lubuski Urząd Wojewódzki w Gorzowie Wielkopolskim, 2011-02-25. [dostęp 2011-09-08].
- ↑ Robert Gwidon Makarowicz: Stowarzyszenie na Rzecz Promocji i Powołania Województwa Lubuskiego. W: Andrzej Toczewski (red.): Ziemia Lubuska : studia nad tożsamością regionu. Zielona Góra: Muzeum Ziemi Lubuskiej, 2004, s. 19-20. ISBN 83-88426-26-5 .
- ↑ Zygmunt Gloger : Geografia historyczna ziem dawnej Polski. Kraków: Spółka Wydawnicza Polska, 1903, s. 338.
- ↑ Józef Spors. Przynależność administracyjna ziem nad środkową Odrą i dolną Wartą w XII i 1. połowie XIII w.. „Śląski Kwartalnik Historyczny "Sobótka"”. 1, s. 23-24, 28, 1986. ISSN 0037-7511 .
- ↑ Edward Rymar: Klucz do ziem polskich czyli Dzieje Ziemi Lubuskiej aż po jej utratę przez Piastów i ugruntowanie władzy margrabiów brandenburskich. Gorzów Wielkopolski: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna, 2007, s. 13. ISBN 978-83-907249-5-9 .
- ↑ Józef Spors. Przynależność administracyjna ziem nad środkową Odrą i dolną Wartą w XII i 1. połowie XIII w.. „Śląski Kwartalnik Historyczny "Sobótka"”. 1, s. 19, 1986. ISSN 0037-7511 .
- ↑ Edward Rymar: Klucz do ziem polskich czyli Dzieje Ziemi Lubuskiej aż po jej utratę przez Piastów i ugruntowanie władzy margrabiów brandenburskich. Gorzów Wielkopolski: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna, 2007, s. 24. ISBN 978-83-907249-5-9 .
- ↑ Edward Rymar: Klucz do ziem polskich czyli Dzieje Ziemi Lubuskiej aż po jej utratę przez Piastów i ugruntowanie władzy margrabiów brandenburskich. Gorzów Wielkopolski: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna, 2007, s. 26. ISBN 978-83-907249-5-9 .
- ↑ Józef Spors. Przynależność administracyjna ziem nad środkową Odrą i dolną Wartą w XII i 1. połowie XIII w.. „Śląski Kwartalnik Historyczny "Sobótka"”. 1, s. 25, 1986. ISSN 0037-7511 .
- ↑ Edward Rymar: Klucz do ziem polskich czyli Dzieje Ziemi Lubuskiej aż po jej utratę przez Piastów i ugruntowanie władzy margrabiów brandenburskich. Gorzów Wielkopolski: Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna, 2007, s. 30. ISBN 978-83-907249-5-9 .
- ↑ Józef Spors: Podział dzielnicowy Polski według statutu Bolesława Krzywoustego ze szczególnym uwzględnieniem dzielnicy seniorackiej. Słupsk: Wyższa Szkoła Pedagogiczna, 1978, s. 107.
- ↑ Maciej Przybył: Władysław Laskonogi : książę wielkopolski : 1202-1231. Poznań: Wydaw. WBP, 1998, s. 93-96. ISBN 83-85811-54-0 .
- ↑ Roman Grodecki: Dzieje polityczne Śląska do roku 1290. W: Historja Śląska od najdawniejszych czasów do roku 1400. T. 1. Kraków: Polska Akademja Umiejętności, 1933, s. 192.
- ↑ Benedykt Zientara: Henryk Brodaty i jego czasy. Warszawa: Trio, 2006, s. 193-196. ISBN 83-7436-056-9 .
- ↑ Maria Kiełczewska, Andrzej Grodek: Odra-Nisa : Najlepsza granica Polski. Poznań-Warszawa: Wydawnictwo Instytutu Zachodniego, 1945, s. 22, seria: Prace Instytutu Zachodniej Nr 1.
- ↑ Bogumił Krygowski, Stanisława Zajchowska: Ziemia Lubuska: opis geograficzny i gospodarczy. Poznań: Wydawnictwo Instytutu Zachodniego, 1946, s. 10 (przypis 1.), seria: Biblioteczka Ziemi Lubuskiej Nr 2.
- ↑ Adam Dubowski: Ziemia Lubuska. Warszawa: Wydawnictwo "Sport i Turystyka", 1955, s. 3.
[ edytuj ] Linki zewnętrzne
- Historia Ziemi Lubuskiej amb software
| Napisał, że Polacy "są tępi". Litwa go ukarała | ||
Sąd w Poniewieżu na Litwie nałożył grzywnę na mieszkańca tego miasta, który zamieścił w internecie komentarz obrażający Polaków.
|
||
| "Koko, koko, ganja spoko". Palikot znów pali dżointa | ||
Ponad 3 tys. osób przeszło w sobotę ulicami stolicy w Marszu Wyzwolenia Konopi - manifestacji środowisk, które opowiadają się za legalizacją marihuany w Polsce. Marsz odbył się bez poważniejszych incydentów.
|
||
| Kuria "nigdy nie działała tak źle", "zawsze była gniazdem żmij" | ||
Włoski pisarz katolicki Vittorio Messori, niegdyś współpracownik Jana Pawła II i kardynała Josepha Ratzingera, uważa, że Kuria Rzymska jeszcze nigdy nie działała tak źle. W ten sposób skomentował skandal w Watykanie związany z aresztowaniem kamerdynera papieża.
|
||
| Palikot wrócił z Ukrainy: Tam jest lepiej, niż nam się przedstawia | ||
Z punktu widzenia strategicznego celu - wciągnięcia Ukrainy do UE - sytuacja tam jest znacznie lepsza, niż się to przedstawia w Polsce - oświadczył po powrocie z Ukrainy Janusz Palikot. Spotkał się tam m.in. z premierem Mykołą Aznarowem i Julią Tymoszenko.
|
||
| W domu aresztowanego Paolo Gabriele znaleziono tajne dokumenty | ||
Watykan potwierdził oficjalnie w sobotę doniesienia mediów, że aresztowaną osobą podejrzaną o kradzież poufnych dokumentów, jest papieski kamerdyner Paolo Gabriele. Wykradzione z apartamentu papieża materiały opublikowane zostały ostatnio we włoskiej prasie.
|
